از آوای پرنده تا نوای نی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خلیج فارس، کغار، این پرنده کوچک، با آوایی حزین، بیشتر در نخلستان‌ها و بوستان‌ها و در فصل برداشت خرما دیده می‌شود.

اهالی خوش ذوق جنوبی‌ترین استان ایران؛ هرمزگان در ساحل خلیج فارس، آوای پرنده را شبیه گویش خود شنیده و بر این باورند که کغار، کو، کو، کو، کو می‌گوید و سپس ندایی شبیه بدو تو، بدو تو، بدو تو سر می‌دهد.

حالا، دیر سالی است که هرمزگانی‌ها می‌گویند، چون از دو تخم کغار، تنها یک جوجه، به مرحله رشد می‌رسد، این پرنده همواره سوگوار است و از بد سرنوشت چنین می‌خواند که، کو؟ کو؟ و منتظر است تا جوجه مرده، زنده شود، از همین رو در ادامه آوازش، با سرایش بدو تو، بدو تو، از جوجه می‌خواهد، نزدش بازگردد.

شباهت آوایی، بین صدای کغار با واج آرایی گویش هرمزگانی و زیست این پرنده مهاجر، جمله کغارن که نغارن (این پرنده کغار است که فریاد می‌زند) را در قالب یک شعر بومی و محلی، سبب شده است.

کغار، گونه اوراسیایی از پرنده موسوم به کفتر باغی یا یاکریم و رنگ آن، خاکستری کمرنگ مایل به سفید است.. کغار و جمله کغارن که نغارن، برای جفتی نواز مشهور هرمزگانی، استاد قنبر راستگو هم خاطره انگیز است.

وی گفت: پس از گم شدن تنها برادرش و از سر دلتنگی، وقتی آوای کغار را در نخلستان‌های زادگاهش؛ میناب شنید، دست به نی جفتی برد و کوشید، آوای پرنده را تقلید کند.

این هنرمند هرمزگانی گفت: پس از چند روز تلاش، موفق شد آوای کغار را با نی جفتی بنوازد و این انگیزه‌ای شد تا نواختن نی جفتی را ادامه دهد.

به گفته این پیشکسوت موسیقی بومی هرمزگان، بی اطلاعی از سرنوشت برادری که حدود هفتاد سال پیش، برای کار از بندرعباس به سمت آبادان رفت و هرگز بازنگشت از یک سو و یتیمی و نبود برادر و خواهری دیگر از دیگر سو، سبب شد بیشتر با نی جفتی انس بگیرد و بیشتر هم بنوازد.

قنبر راستگو گفت: ریتم لالایی مادربزرگش را نیز، با نی جفتی کوک کرد و پنجه موسوم به لالایی را با شیوه نوازندگی خودش پدید آورد.

این جفتی نواز، آنقدر نواخت تا در ۱۸ سالگی در شهرستان میناب و کمی بعد، در سراسر هرمزگان معروف و محبوب شد.

استاد جفتی نواز که در هرمزگان به خالو قنبر مشهور است، تاکنون بارها، در جشنواره‌های ملی و بین المللی، نی جفتی؛ ساز سنتی هرمزگان را رسا و شوق آور به صدا درآورده است.

ذائقه موسیقیایی هرمزگانی‌ها و بسیاری از ایرانیان، حالا هم به آوای نی جفتی و هم صدای استاد قنبر راستگو عادت کرده بویژه که اشعار بسیاری از ترانه‌های سنتی هرمزگان را یا خودش سروده و یا بازتولید کرده است.

استاد قنبر راستگو این روز‌ها به آموزش نواختن و ساختن ساز نی جفتی مشغول است.

بیشتربخوانید: راه اندازی شبکه تلوبیونی مکران در هرمزگان

وی تا امروز دستکم به۲۰۰ جوان هرمزگانی نواختن نی جفتی را یاد داده است. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اردیبهشت امسال به پاس حدود هشتاد سال تلاش برای اعتلای موسیقی محلی هرمزگان، به استاد قنبر راستگو گواهینامه درجه یک هنری اهدا کرد.