گریوز، شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای استان خوزستان، دکتر لیلا مرادی عضو هیات علمی گروه غدد دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز اظهار کرد: تیروئید یک غده کوچک در ناحیه غدام گردن است که جلوی نای و مری قرار گرفته است؛ وظیفه این غده تنظیم سوخت و ساز، متابولیسم، ضربان قلب و انرژی بدن است. بیماری‌های تیروئیدی از شایع‌ترین بیماری‌ها هستند و بسیاری افراد، بدون اینکه خودشان اطلاع داشته باشند با یکی از این بیماری‌ها زندگی می‌کنند. آگاهی از علائم، تشخیص و درمان بیماری‌های تیروئیدی به همین علت اهمیت زیادی دارد.

وی ادامه داد: شایع‌ترین این بیماری‌ها پرکاری، کم‌کاری و گره‌های تیروئید هستند. این بیماری‌ها شیوع نسبتا بالایی در جامعه دارند و از هر ۱۰ نفر حدود ۳ نفر به کم‌کاری تیروئید مبتلا می‌شوند و سه تا چهار درصد جامعه به پرکاری تیروئید مبتلا هستند.

این فوق تخصص غدد و متابولیسم بیان کرد: علت عمده کم‌کاری و پرکاری تیروئید، بیماری‌های خودایمنی یعنی فعال شدن سیستم ایمنی بدن علیه غده تیروئید است. بیماری‌های خودایمنی معمولا در زنان دیده می‌شوند به همین دلیل کم‌کاری و پرکاری تیروئید بیشتر در زنان شایع است.

وی افزود: پرکاری تیروئید معمولا در زنان جوان دیده می‌شود، هر چند مردان هم به این بیماری مبتلا می‌شوند. شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید بیماری «گریوز» است. یکی دیگر از علت‌های پرکاری تیروئید به ویژه در سنین بالا، گواتر‌های گره‌ای است.

گریوز تیروئید چه علائمی دارد؟

مرادی ادامه داد: علائم گریوز تیروئید، عمومی، پوستی و چشمی هستند. افراد مبتلا به گریوز تیروئید معمولا با کاهش وزن قابل توجه، تپش قلب، اضطراب، لرزش بدن به خصوص در دست‌ها، تنگی نفس فعالیتی، اشتهای زیاد، فشار خون بالا، ضعف عضلانی و اختلال‌های دستگاه گوارش به صورت درد‌های شکمی و اسهال روبه‌رو می‌شوند.

وی بیان کرد: از دیگر علائم گریوز تیروئید می‌توان به علائم اضطرابی شدید، تیره شدن پوست، قرمز شدن گونه و کف دست‌ها و بلند شدن ناخن‌ها از بستر اشاره کرد.

این فوق تخصص غدد و متابولیسم گفت: بیماری‌های تیروئیدی معمولا با اختلال‌های چشمی مانند دوبینی، بیرون‌زدگی چشم و کاهش ناگهانی دید همراه هستند. گرم و مرطوب شدن پوست و تورم ساق پا و بازو هم از علائم گریوز تیروئید هستند که در دیگر اختلال‌های تیروئیدی دیده نمی‌شوند.

وی در ادامه افزود: بیماری که این علائم را دارد باید به پزشک مراجعه کند. بر اساس معاینه و علائم بالینی، ممکن است پزشک به بیماری گریوز شک کند و با درخواست آزمایش و بعضی اوقات اسکن و سونوگرافی تیروئید آن را تشخیص دهد.

مرادی اضافه کرد: علائم بالینی کم‌کاری و پرکاری تیروئید با بسیاری اختلال‌های دیگر مشابه است بنابراین تشخیص این بیماری با آزمایش است و اگر فردی این علائم را دارد حتما باید آزمایش بدهد.

درمان گریوز تیروئید

وی بیان کرد: تشخیص گریوز تیروئید به معنای شروع درمان است. درمان گریوز می‌تواند دارویی، جراحی یا با قطره ید رادیواکتیو باشد، اما درمان اصلی این بیماری، دارو‌های خوراکی است. حتی در افرادی که نیاز به جراحی یا دریافت قطره ید دارند ابتدا باید با مصرف دارو‌های خوراکی پرکاری تیروئید را کنترل کرد و پس از آن درمان اصلی را انجام داد.

عضو هیات علمی گروه غدد دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: هر شش تا هشت هفته باید روند درمان بیمار با آزمایش پیگیری شود. درمان و مراجعه بیمار به پزشک باید منظم باشد، زیرا این بیماری می‌تواند موجب درگیری چشم‌ها شود که در نتیجه درمان را سخت می‌کند. همچنین اگر درگیری چشم‌ها شروع شود، امکان دارد روند درمان بیماری تیروئید با درگیری چشم‌ها مطابقت نداشته باشد؛ ممکن است بیماری تیروئید درمان شود، اما وضعیت چشم‌های بیمار بهبود پیدا نکند.

وی اضافه کرد: در این بیماری اگر تیروئید بزرگ باشد، با عود مکرر همراه باشد، درگیری چشمی و وسیع باشد، درمان‌های دارویی بی‌فایده باشند یا عوارض دارو‌ها مانند اختلال‌های کبدی ظاهر شوند، با تشخیص پزشک ممکن است بیمار نیاز به جراحی داشته باشد.

مرادی ادامه داد: در درمان پرکاری تیروئید مهمترین کار، درمان دارویی است و هر چند باید رژیم غذایی بیمار کنترل شود، اما رژیم غذایی به هیچ عنوان جایگزین درمان دارویی نیست. به بیماران توصیه می‌شود از مصرف بیش از حد ید خودداری کنند، زیرا ممکن است موجب شدیدتر شدن بیماری شود.

وی بیان کرد: این بیماران باید از مصرف مکمل‌ها یا قرص‌های ید، جلبک دریایی یا فرآورده‌های حاوی مقادیر زیاد ید پرهیز کنند و اگر نیاز به انجام سی‌تی اسکن با تزریق دارند، حتما با پزشک خود مشورت کنند.

این فوق تخصص غدد و متابولیسم افزود: با توجه به اینکه در گریوز تیروئید، متابولیسم پایه بدن به شدت افزایش پیدا می‌کند، بیمار دچار کاهش وزن و تحلیل شدید عضلانی می‌شود، بنابراین در فاز حاد بیماری که بیمار متابولیسم بالایی دارد باید مقادیر کافی پروتئین مانند گوشت، مرغ، ماهی، تخم مرغ و حبوبات مصرف شود. افزایش متابولیسم موجب کاهش تراکم استخوان می‌شود، برای همین دریافت کافی کلسیم و ویتامین D توصیه می‌شود.

وی افزود: در فاز فعال بیماری، مصرف کافئین می‌تواند علائم آن را حادتر کند. مصرف چای پررنگ، قهوه، نوشابه‌های انرژی‌زا می‌تواند تپش قلب، اضطراب و تعریق بیمار را شدیدتر کند.

مرادی گفت: هیچ غذا و رژیم غذایی معجزه‌آسایی برای درمان گریوز تیروئید وجود ندارد، بنابراین تشخیص سریع، درمان زودهنگام، مصرف منظم دارو و مراجعه مکرر به پزشک از اهمیت بالایی برخوردار هستند.