بزرگ‌ترین خطر هوش مصنوعی کشور، شکل نگرفتن بازار است

فرامرز رستگار در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما با اشاره به چالش‌های مدیریتی و اجرایی حوزه هوش مصنوعی در کشور، اظهار کرد: اثربخشی سازمان هوش مصنوعی به نوع رویکرد و عملکرد آن بستگی دارد و این سازمان باید در لایه حاکمیت به دنبال رفع موانع و تسهیل فعالیت بخش خصوصی باشد.

 

رستگار با اشاره به بلاتکلیفی دو ساله در مسیر راه‌اندازی سازمان هوش مصنوعی، عدم شکل‌گیری بازار واقعی و مشخص نبودن تقاضا را یکی از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه دانست و گفت: مشتریان و متقاضیان حاکمیتی هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانند در حوزه هوش مصنوعی چه اقداماتی باید انجام دهند.

 

وی افزود: بخش خصوصی برای ورود جدی به پروژه‌های هوش مصنوعی نیازمند بازار، قرارداد و پروژه‌های مشخص است و با توجه به هزینه‌های بالای این حوزه، بدون وجود قرارداد‌ها و مناقصات واقعی، امکان سرمایه‌گذاری گسترده برای شرکت‌ها وجود ندارد.

 

دبیر سندیکای صنعت مخابرات ایران تأکید کرد: اگر این بلاتکلیفی ادامه پیدا کند، بزرگ‌ترین خطر برای توسعه هوش مصنوعی در کشور، نه کمبود نیروی متخصص یا فناوری، بلکه شکل نگرفتن بازار و نبود تقاضای مشخص خواهد بود.

 

رستگار با اشاره به تکالیف دستگاه‌های اجرایی در برنامه هفتم توسعه گفت: با وجود گذشت حدود دو سال و نیم از آغاز اجرای این برنامه، بخش مهمی از تکالیف هوشمندسازی هنوز به مرحله اجرا و پروژه‌های واقعی نرسیده است.

 

وی ادامه داد: اقدامات انجام‌شده در بسیاری از موارد در حد طرح‌های آزمایشی و پایلوت باقی مانده و پروژه‌های مشخصی که بتواند زمینه ورود شرکت‌های خصوصی به عنوان پیمانکار را فراهم کند، به اندازه کافی تعریف نشده است.

 

عضو هیئت‌مدیره انجمن صنفی کارفرمایی شرکت‌های فناور هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال، وظیفه اصلی سازمان هوش مصنوعی را تسهیل‌گری و هدایت دستگاه‌های اجرایی دانست و گفت: برخی وزارتخانه‌ها مانند وزارتخانه‌های کشاورزی و صنعت، معدن و تجارت، تخصص مستقیم در حوزه فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی ندارند و سازمان هوش مصنوعی می‌تواند در این بخش نقش مشاور و تسهیل‌گر را ایفا کند.

 

رستگار افزود: این سازمان باید به دستگاه‌ها کمک کند تا اهداف و تکالیف کلان برنامه هفتم را به «پروژه‌های عملیاتی، قرارداد و مناقصه» تبدیل کنند؛ در این صورت بخش خصوصی نیز می‌تواند در قالب پیمانکار وارد پروژه‌ها شود.

 

وی همچنین ایجاد زیرساخت‌های مشترک را از دیگر وظایف مهم این سازمان برشمرد و گفت: برخی زیرساخت‌ها به اندازه‌ای پرهزینه هستند که تأمین آنها از توان مالی یک وزارتخانه به‌تنهایی خارج است و در چنین مواردی باید زیرساخت‌های مشترک ایجاد شود.

 

رستگار با تأکید بر ضرورت مدیریت جسورانه در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: نباید اجرای پروژه‌ها صرفاً به دریافت بودجه نقدی از دولت وابسته باشد و مدیران باید به دنبال مدل‌های جدید تأمین مالی باشند.

 

وی مشارکت عمومی-خصوصی (PPP) را یکی از ظرفیت‌های قابل استفاده در این زمینه دانست و گفت: در این مدل، بخش خصوصی می‌تواند دانش، تجربه و سرمایه خود را وارد پروژه‌هایی کند که دارای بازگشت اقتصادی هستند و منافع حاصل از اجرای پروژه نیز میان دولت و بخش خصوصی تقسیم شود.

 

رستگار گفت: سازمان هوش مصنوعی نباید با وضع ضوابط زائد، مقررات سخت‌گیرانه یا ایجاد موانع جدید، فعالیت بخش خصوصی را محدود کند. اگر قرار باشد این سازمان به جای رفع گره‌های حاکمیتی، خود به مانعی جدید برای فعالیت شرکت‌های فناور تبدیل شود، اساساً فلسفه وجودی آن زیر سؤال خواهد رفت.

 

وی خاطرنشان کرد: سازمان هوش مصنوعی باید مسیر فعالیت بخش خصوصی را هموار کند و اجازه دهد شرکت‌ها مسیر توسعه خود را پیدا کنند؛ نقش اصلی این سازمان باید حل مسائل حاکمیتی، ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز و تبدیل اهداف کلان به پروژه‌های واقعی باشد.